Onun Davranışlarını Anlayabilmek

Ayşegül BAŞARAN
Yayın : 28.10.2010 - Güncelleme : 25.09.2026

Bebeğinizin Mizacı Nasıl? Çocuğunuzun Davranışlarını Anlamanın Yolları

Her bebeğin davranışları birbirinden farklıdır. Bebeğiniz neden diğer çocuklardan farklı tepki veriyor? Çocuğunuzun davranışlarını anlamanın yolu, onun mizacını ve bireysel özelliklerini tanımaktan geçiyor.

Çocukların davranışlarını şımarık olarak değerlendirmek yetişkinlerin kolayına gelir. Örneğin; çocuğun yalnızca "zor" bir insan olduğunu göstermek için ağladığını düşünürler.

Ancak bebeklerin davranışlarını anlamak için öncelikle onların birbirinden farklı bireyler olduğunu kabul etmek gerekir.

• Bebeğinizin Mizacı Neden Diğer Bebeklerden Farklı?

Her bebek farklıdır. Kimisi ilgiye ihtiyaç duyduğunda mızmızlanırken, kimisi çığlık atar. Kimisi bez değiştirme sırasında hareketsiz yatarken, kimisi kıpır kıpır olur. Kimisi doğal olarak sakindir, kimisinin ise her şeye karşı güçlü duyguları vardır.

Bu davranışlar, çocuğunuzun dünyaya verdiği bireysel tepki biçimi olan mizaç farklılıklarını gösterir.

Mizaç, aynı durumda farklı bebeklerin neden genellikle farklı tepkiler verdiğini açıklar. Mizacı anlamak, bebeğinizin nasıl tepki vereceğini tahmin etmenize yardımcı olur ve ona bakmayı kolaylaştırabilir.

• Bebeklerde Mizaç Özellikleri Nelerdir?

Her bebek, belirli özelliklerini veya niteliklerini ifade etmenin farklı yollarıyla doğar. Yeni doğmuş bir bebekte en çok fark edilen özelliklerden bazıları şunlardır:

• Çevrelerine karşı duyarlılık
• Enerji ve aktivite düzeyi
• Hayal kırıklığına verilen tepkiler

Bebeğin Çevresine Karşı Hassasiyeti Ne Anlama Gelir?

Hassasiyet, bebeklerin çevrelerinde olup bitenlere nasıl tepki verdiklerini tanımlar.

Daha hassas bebekler, çok fazla parlak ışık olduğunda veya gürültülü bir odada çok uzun süre kaldıklarında kolayca ağlayabilirler. Ayrıca güçlü yiyecek tercihleri olabilir veya bazı kıyafetleri rahatsız edici bulabilirler.

Daha az hassas bebekler ise bu şeyleri fark etmiyor gibi görünürler.

Hassas bebekler için rutinler çok önemlidir, böylece ne bekleyeceklerini bilirler.

Bebeklerin Enerji ve Aktivite Düzeyi Neden Farklıdır?

Bebekler arasında enerji ve aktivite seviyeleri de farklılık gösterir. Bazı bebekler sakin bir yapıya sahiptir ve fazla hareket etmezler. Bazıları ise yüksek enerjili ve aktiftir, diğerlerinden daha uzağa ve daha hızlı hareket ederler.

Çok aktif bebeklerin, siz beklemeden çok önce yataktan kayıp düşebilecekleri bilinmektedir. Bu nedenle onları kucağınızda tutmadığınız zamanlarda güvenli bir yerde olduklarından emin olun.

Emme, çok aktif bebekler için de çok önemli olabilir, bu nedenle emzikler herkes için hayatı kolaylaştırabilir.

Bebekler Hayal Kırıklığına Nasıl Tepki Verir?

Bebeklerin hayal kırıklığına verdikleri tepkiler hafiften şiddetliye kadar değişebilir. Kolayca hayal kırıklığına uğrayan bebekler, bir şey onları üzdüğünde güçlü tepkiler verirler (çok ağlamak gibi) ve teselli edilmeleri daha zor olabilir.

Bebeğinizin neyi hayal kırıklığına uğrattığını öğrenmek ve mümkün olduğunca bunu önlemeye veya hafifletmeye çalışmak faydalı olabilir.

Kolayca hayal kırıklığına uğrayan bebeklerin ayrılıkla da zorluk yaşama olasılığı daha yüksektir.

Kreşe veya ikinci bir bakıcıya geçiş yaparken, bebeğinizi bu yeni kişiye kademeli olarak alıştırmak, uyum sürecini kolaylaştırmaya yardımcı olur. 

Sakin ve Uyumlu Bebeklerin Özellikleri Nelerdir?

Daha az hassas ve kolayca sinirlenmeyen bebekler genellikle "uyumlu" olarak tanımlanır. Esnek ve uyumlu olma eğilimindedirler. Yine de rutinlere, ilgiye ve sevgi dolu bakıma ihtiyaç duyarlar, ancak genellikle başlarına gelen her şeye "akışa ayak uydururlar".

Ebeveynler bazen bu bebekleri "sakin" veya "kolay" olarak tanımlarlar, çünkü daha az ağlama eğilimindedirler ve çoğu zaman mutlu olurlar.

• Bebeklerin Davranışlarını Anlamak Neden Önemlidir?

Ne var ki küçük bebekler bir yere kadar hoşlarına giden ya da gitmeyen şeyleri anlatabilseler de bilişsel olarak birini aldatma kapasitesine sahip değildirler.

Bu, en erken, bebeğin gerçekten bağımsız davranış ve düşünceleri olduğunun belirtilerini gösterecek kadar özgüven kazandığı 18 ile 24 ay arasında gerçekleşir.

Gelişimin bu aşaması, ana babalar için zor olabilir; şimdiye dek uysal davranmış olan çocukları, öfke nöbetlerine ve yapmacık ağlamalara eğilimli, inatçı bir yumurcağa dönüşür.

Bu ustalık ve dikkat isteyen bir süreç de olsa, bunlar, aslında, çocuğun kendine ve başkalarına dair daha olgun bir anlayış geliştirmeye başladığının olumlu göstergeleridir.

Çocuğunuz, ailesi ve arkadaşlarıyla duygudaşlık kurmayı ve daha karmaşık ve değişik biçimlerde ilişkiye girmeyi öğrenmektedir.

• Çocuklarda İstediğiniz Davranışları Nasıl Artırabilirsiniz?

Çocuğunuzun istediğiniz davranışlarını desteklemek için farklı yöntemler kullanılabilir.

• Överek: Gülümseyerek ve Sevgi Göstererek
• Gülümseyerek, sarılarak, öperek: Sevdiği Bir İşi Yaparak
• Sevdiği bir işi yaparak (Örneğin bir öykü okuyarak, TV'de sevdiği bir programı izlemesine izin vererek, parka götürerek gibi.) : 
• Küçük bir hediye vererek (Örneğin bir paket şekerleme gibi)

• İstenmeyen Çocuk Davranışları Nasıl Engellenebilir?

Sonunda pes edip ödüllendirdiğinizde çocuğun istemediğiniz davranışını sürdürmesini sağlamış olursunuz.

Eğer her seferinde şeker almak için çığlık atmasını istemiyorsanız çığlıklarını duymazlıktan gelin ve böylece sizin söylediğinizi yapan biri olduğunuzu öğrensin.

• Çocuğun İnatçı Davranışlarında Neden Tutarlı Olmak Önemli?

Eğer beş on dakika sonra pes ederseniz, eğer o süre boyunca bağırırsa sizin sonunda boyun eğeceğinizi öğrenecektir.

Bu nedenle pes etmeden sonuna kadar gidebilmelisiniz.

• Çocuğun Olumlu Davranışlarını Nasıl Destekleyebilirsiniz?

Genellikle ana-babalar yalnızca çocukların olumsuz davranışlarını, onların tutturucu hallerini görürler; sorun çıkarmadığı, iyi davrandığı zamanları fark etmezler.

Halbuki istediğiniz davranışı övmeniz ve istemediğiniz davranışı görmezden gelmeniz gerekir.